Współpraca z AGH

02. Charakterystyka złóż gipsu i anhydrytu w Polsce

2. Charakterystyka złóż gipsu i anhydrytu w Polsce - prof. dr hab. inż. Piotr Wyszomirski

W Polsce wyróżnia się następujące obszary występowania kopalin siarczanowych: - zapadlisko przedkarpackie, - obszar Dolnego Śląska, - Kujawy. Pierwszy z nich jest związany głównie z utworami morskimi miocenu północnego obrzeżenia zapadliska przedkarpackiego (przede wszystkim niecka nidziańska). Zasoby płytko zalegających w tym regionie złóż gipsu są oceniane na miliardy ton. Łączne zasoby złóż eksploatowanych (Leszcze, Borków-Chwałowice), a także rozpoznanych pod względem geologicznym, wynoszą ok. 175 mln. ton Cechą charakterystyczną gipsów z zapadliska przedkarpackiego jest występowanie w nim strontu. Pierwiastek ten tworzy minerał celestyn SrSO4; często jednak wchodzi do struktury minerałów siarczanowych w wyniku izowalentnej diadochii Sr2+ <=> Ca2+. Na obszarze Dolnego Śląska skały siarczanowe występują w niecce północnosudeckiej, na monoklinie przedsudeckiej i w peryklinie Żar. Stanowią one osad silnie zasolonego i niezbyt głębokiego morza cechsztyńskiego, którego południowy brzeg przebiegał przez obszar Dolnego Śląska. Z uwagi na korzystne warunki zalegania znaczenie gospodarcze mają anhydryty i gipsy niecki północnosudeckiej. Łączne. zasoby eksploatowanych w niej złóż (Nowy Ląd, Lubichów), a także rozpoznanych pod względem geologicznym, wynoszą ok. 83 mln ton. Na obszarze Kujaw, nad występującymi tam wysadami solnymi zalegają tzw. czapy gipsowe. Tworzą się one z utworów gipsowo-solnych w wyniku częściowego rozpuszczenia soli, przy czym gips stanowi residuum jako składnik trudniej rozpuszczalny od ha litu Naci. Złożem tego typu jest złoże Wapno k. Wągrowca, którego bilansowe zasoby geologiczne wynoszą ok. 7,7 ml ton. Aktualnie nie jest ono eksploatowane.

_{prof. dr hab. inż. Piotr Wyszomirski w trakcie prezentacji swojego referatu}